يوسف مىفرمايد : ما كانَ حَدِيثاً يُفْتَرى وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ « 1 » . و در سورهء اعراف مىفرمايد : وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ « 2 » . اين آيات همه به جامعيّت قرآن به هر چيز صراحت دارند ، كه اكنون به يكى از آنها بسنده مىكنيم ؛ هر چند از آيات فراوانى كه به مسأله اشارهء تلويحى و گذرا دارند ، احساس بى نيازى نمىشود ؛ آياتى كه ما را به جنبه‌هاى پژوهش و افقهاى گستردهء آن رهنمون مىشوند . براى ما و همهء كسانى كه معتقدند قرآن وحى منزل از جانب خداوند است ، آسان خواهد بود اگر همگى بپذيريم كه حق تعالى جز به حق سخن نگفته و از سر هواى نفس لب به سخن نگشوده است ؛ و نيز آنچه كه قرآن در بارهء خود گفته - كه روشنگر هر چيزى و بيان تفصيلى هر چيزى در آن موجود است - درست باشد . همچنين بايد اعتراف كنيم كه ما در اظهار بيّنه بر اين سخن ناتوانيم جز اين كه بگوييم وحى منزل است و كسى كه از ما دليل مىخواهد تنها جايز است كه حق را ارائه نمايد . البتّه سخن ديگرى هم مىتواند جانشين بيّنه شود و يا مثل آن باشد ، كه اكنون به بيان آن مىپردازيم . امّا خوب نيست گفته شود كه ما بدان جهت به قرآن روى آورديم كه بار ديگر از دليل خواستن اجتناب كرده‌ايم و يا همچون بينوايى خاكسار كه در خواب به گنجينهء پادشاه دست يافته است . نخست به سخن امام صادق ( ع ) - كه قبلا از آن سخن گفتيم - اشاره مىكنيم كه فرمود : « اگر كسى به شما از آن خبر دهد ، شگفت‌زده خواهيد شد . » كجاست كسى كه در قرآن مجيد خواهد نگريست و همه چيز را در آن مىبيند كه در جاى خود قرار گرفته‌اند ، و به آن فرامىخواند و در برابر چشمان ما آشكار مىكند ؛ همان گونه كه در برابر چشمان او ظاهر گشت ؟ چه وقت خواهد آمد تا اين شكهايى كه گرداگرد خرد را دربر گرفته‌اند و مانع نگرش صحيح و رسيدن به يقين مىشوند ، بزدايد ؟ اين افراد به پزشكان برجستهء امروز مىمانند كه

--> ( 1 ) - يوسف ( 12 ) آيهء 111 : سخنى نيست كه به دروغ ساخته شده باشد ، بلكه تصديق آنچه ( از كتابهايى ) است كه پيش از آن بوده و روشنگر هر چيزى است . ( 2 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 52 : و در حقيقت ما براى آنها كتابى آورديم كه از روى دانش ، روشن و شيوا ساخته‌ايم براى گروهى كه ايمان مىآورند ، هدايت و رحمتى است .